|
 Sokołowiec Doln... |
Pałac w Sokołowcu Dolnym znajduje się w północnym końcu wsi- budynek pałacu jest praktycznie ostatnim zabudowaniem we wsi. Założenie pałacowo- parkowe odnaleźć jest dość trudno bez żadnych wskazówek. Nie dość, że znajduje się na samym skraju wsi, jest mocno zarośnięte drzewami, to na dodatek nie znajduje się przy głównej drodze- jadąc od Sokołowca Środkowego w kierunku miejscowości Proboszczów, trzeba tuż przed mostem na łuku drogi zjechać w prawo z głównej trasy i kierować się w dół rzeki. Dojeżdżając do północnego krańca Sokołowca ma się wrażenie, że nic więcej tu nie znajdziemy, że musieliśmy przeoczyć ten pałac. Nic bardziej mylnego- tuż przed czterema ostrymi zakrętami znajduje się z prawej strony kamienne ogrodzenie i podjazd do zespołu pałacowego w Sokołowcu tzw. Dolnym.
Pałac, mimo, że nie jest jakąś wielką budowlą, to nas w jakiś sposób zachwycił- może to zimowa pora dodała temu miejscu uroku, a może usytuowanie zespołu pałacowego. Budynki pałacu i gospodarcze wybudowano na wzniesieniu- każdy praktycznie na innym poziomie. Pałacowy park znajduje się na najniższym poziomie zespołu, trochę wyżej znajduje się budynek pałacu, wyżej znajduje się oficyna mieszkalna, a jeszcze wyżej i wyżej: budynek gospodarczy, stodoła, obora i spichlerz. Zapewne taki układ gwarantuje osłonę budynku pałacu od wiatrów wiejących od gór, a dzięki temu było w nim cicho i ciepło.
Pałac, to budynek dwukondygnacyjny, a natomiast jego ryzalit jest trzykondygnacyjny. Taras był dwukondygnacyjny i dostawiony prostopadle jako boczne skrzydło. Niestety z tarasu została już tylko część ścian parterowej kondygnacji. Na parterze w pałacu znajdują się jeszcze sklepienia kolebkowe i krzyżowo- kolebkowe, a na wyższych piętrach stropy belkowe, częściowo już zawalone. Otwory okienne i drzwiowe były zdobione piaskowcem, który w części został zapewne zrabowany i najbardziej bolesna dla obiektu jest utrata zdobionego portalu. Na pałacu została już tylko część dachu, która zapewne i za niedługo też się zawali. Zabudowania gospodarcze niestety nie są w lepszym stanie i tylko nad częścią jednego możemy zobaczyć szczątki dachu. Oficyna mieszkalna dziś, to jeszcze większa ruina. Żal patrzeć na te wszystkie zrujnowane budynki, które jeszcze za czasów PGR-ów był w stanie dobrym, o które nie zadbały powołane do tego instytucje i już chyba tradycyjnie złość człowieka bierze.
Warto wspomnieć, że w samym Sokołowcu znajdują się trzy pałace wpisane do rejestru zabytków: Dolny, Środkowy i Górny. Dolny i Środkowy jest w ruinie, a górny jest odrestaurowany, ale oglądać go można jedynie zza ogrodzenia. Pewne źródła internetowe podają, że w Sokołowcu są dwa pałace, więc przy pierwszej naszej wyprawie znaleźliśmy Środkowy i Górny (oba przy głównej drodze), a po pewnym czasie trafiliśmy w Internecie na pewne forum, gdzie były zdjęcia dwóch pałaców i jednego dworu w Sokołowcu, ale po zweryfikowaniu tej informacji w rejestrze zabytków jednak znajdują się trzy pałace. I nie mogliśmy oprzeć się pokusie, aby odnaleźć i ten trzeci pałac, który mylnie został nazwany dworem. Mimo, że wspomnianym wcześniej forum były komentarze, że trzy obiekty tego typu w jednej miejscowości, to swego rodzaju ewenement, to nas dziwi to trochę mniej- wystarczy spojrzeć na Pałace i dwór w Kościelnikach (powiat lubański, gmina Leśna). Tu podział administracyjny miejscowości na Dolną, Środkową oraz Górną pozostał do dziś i znajdowały się niegdyś, w tych trzech miejscowościach, w sumie dwa pałace i dwór (dziś jeden pałac już nie istnieje). W Sokołowcu, jak i w innych miejscowościach, widocznie niegdyś podjęto decyzję o złączeniu ich administracyjnie w jedną całość.
Trochę historii…
Pałac w Sokołowcu dolnym został zbudowany na przełomie XVII i XVIII wieku. Pierwotnie był to dwór barokowy, który został przebudowany na pałac w II połowie XVIII wieku. W XIX wieku pałac stanął w płomieniach, ale w roku 1848 został odbudowany i nadal służył swoim właścicielom.
Rozległy park przylegający do pałacu został założony na przełomie XVIII i XIX wieku. W parku znajdowały się: staw i letnia rezydencja, po której pozostały już tylko ruiny. Dziś park jest całkowicie zdziczały.
Po drugiej stronie drogi szutrowej biegnącej w kierunku wschodnim, na wzgórzu, znajdują się ruiny mauzoleum właścicieli panujących tu przed wojną. Grobowiec ten został wysadzony w czasie działań wojennych lub krótko po wojnie przez radziecką armię[1].
Po 1945 roku zespół pałacowy przejął PGR i do czasów jego wyprowadzki obiekty były w zadowalającym stanie.
[1] Według: geoexplorer.blog.pl
*Dwie pierwsze fotografie pochodzą z portalu: dolny-slask.org.pl i są własnością tego portalu lub jego użytkowników.