|
 Ząbkowice Śląsk... |
W miejscowości Ząbkowice Śląskie w odległości ok. 400 metrów (5 minut spacerem) od słynnej Krzywej Wieży znajduje się malownicza ruina zamku książęcego.
W chwili obecnej zabytkowa budowla przedstawia stan tzw. "trwałej ruiny". Zamek założono na planie kwadratu. W jego skład wchodzą dwie wieże: wschodnia kwadratowa wieża bramna i północno-wschodnia kolista wieżyczka, oraz dwie cylindryczne basteje. Posiadały one trzy kondygnacje i umożliwiały ostrzał flankowy; zaopatrzone też były w otwory do odprowadzania dymów prochowych, a także składające się z półkoli attyki ze strzelnicami. Nad głównym wjazdem na dziedziniec, od wschodniej strony, umieszczona została tarcza herbowa fundatora zamku. Zamkowy dziedziniec wyposażono w zdobne krużganki. Malownicza ruina położona jest na wysokiej skarpie w północno-wschodniej części miasta. Teren przyzamkowy jest ogólnie dostępny, a wstęp wolny.
Trochę historii..
Pierwszy zamek w Ząbkowicach powstał przed rokiem 1321, a jego budowę rozpoczął prawdopodobnie książę Bernard Świdnicki. W 1335 roku gotycką warownię bezskutecznie oblegały wojska czeskie. Rok później ówczesny właściciel, Bolko II Mały oddał Ząbkowice w zastaw za gotówkę królowi Czech Janowi Luksemburskiemu. Syn Bolka - Mikołaj Mały nie tylko nie wykupił miasta z zastawu, lecz w roku 1351 sprzedał je wraz z zamkiem Karolowi IV i ten należał odtąd do Luksemburgów, pełniąc funkcję jednej z siedzib czeskich królów. Po zniszczeniach, jakie w pierwszej połowie XV wieku przyniosły wojny husyckie, twierdza przeszła w posiadanie Jerzego z Podiebradu, nacjonalisty i późniejszego władcy Czech. W 1468 roku, mimo modernizacji umocnień, budowlę zdobyli zbuntowani mieszkańcy Wrocławia, Nysy i Świdnicy.
Ostatni etap funkcjonowania średniowiecznej warowni rozpoczął rok 1489. Po najeździe króla węgierskiego Macieja Korwina i kilkumiesięcznym oblężeniu zamek został zdobyty i częściowo zniszczony. W rękach węgierskich pozostał on aż do śmierci króla. Na początku XVI stulecia zamek ponownie stał się własnością Podiebradczyków. Zrujnowana budowla nie zaspakajała jednak ambicji jej właściciela - Karola I z Podiebradów (oraz jego żony Anny), który w roku 1524 zainicjował powstanie nowej siedziby - renesansowej warownej rezydencji. Projekt założenia sporządził królewski architekt Kazimierza Jagiellończyka, pochodzący z Pragi Benedykt Rejt (Ried). Rozebrano wówczas większość murów starego zamku, a na ich miejscu postawiono obszerny czteroskrzydłowy zespół mieszkalno-obronny, wyposażony w dwie potężne basteje - bodajże pierwsze tego typu rozwiązanie na Śląsku. Niedługo potem Podiebradowie przejęli księstwo oleśnickie, kierując od tego momentu działania w celu rozbudowy zamku w Oleśnicy. W związku z potrzebą przeniesienia środków na finansowanie nowej inwestycji, budowę ząbkowickiej rezydencji zakończono pospiesznie w roku 1532.
W drugiej połowie XVI wieku budowla należała do starosty z Dzierżoniowa, Fabiana von Reichenbach - być może wtedy rozbudowano umocnienia obronne zamku i połączono go z miastem. Otoczenie obiektu ziemnymi bastionami pozwoliło obronić się w 1632 roku przed wojskami cesarskimi, jednak głód ostatecznie zmusił oblężonych do kapitulacji. Przez następne kilkanaście lat twierdzę na przemian szturmowały oddziały cesarskie i szwedzkie, które część zabudowań wysadziły w powietrze. Zniszczoną rezydencję częściowo odbudowano w latach 50-ych XVII wieku i przeznaczono na siedzibę starosty ziemskiego. Mimo podjętej na początku XVIII stulecia próby ratowania zamku, jego stan pogorszył się na tyle, że w 1728 roku został on definitywnie opuszczony. Pożar z roku 1784 przypieczętował akt zgonu.
